Harley Davindson "het prille begin"

DE HARLEY-DAVIDSON GESCHIEDENIS. U heeft er zeker over gelezen, hoe H.D. begonnen is. Een houten schuurtje met die naam op de deur.

Fabriek HD

Het is of toen alles lukte wat je maar ondernam en zo waren er toen al verschillende merken in de U.S.A. Maar er is meer voor nodig dan een mooi begin om te blijven en te overleven. Het is zeker dat de oprichters

 HD oprichter1HD oprichter2HD oprichter3

 hetzelfde gevoel gehad moeten hebben als later de vele liefhebbers over de hele wereld. Al in het begin weten dat je aan iets moois gaat werken en geschiedenis gaat schrijven. We kunnen het niet meer vragen, jammer .Of misschien maar goed ook, wie weet hoe ze getwijfeld hebben in het begin. En dan na een paar jaar al een V-twin (1909)

F-head 1909

 het handelsmerk van H.D. Maar dat wisten ze toen zeker nog niet als je de vele typen en modellen over de eerste 20 jaar bekijkt. Voor de oprichters was het afwachten: 1 Wat wordt er gekocht 2 Door wie 3 En waarom wordt het ene model beter verkocht dan het andere. Ook toen zal het kopers publiek een voorkeur gehad hebben voor een bepaald model en de prijs niet te vergeten. Kwaliteit en betrouwbaarheid en de duurzaamheid zijn eigenschappen die toch pas na vele jaren bekendheid krijgen onder het motorrijders publiek. Hoe zal iemand in de jaren 1910 – 1920 tegen een H.D. aangekeken hebben. Niet zoals wij zo’n 100 jaar later. Nu weet iedereen van het bestaan van de H.D., toen zeker niet. En dat is logisch natuurlijk, zoiets moet groeien en tijd hebben. Gelukkig hebben ze de namen op de goede manier achter elkaar gezet. Dat loopt, dat vloeit. Draai ze maar om en het klinkt niet meer. Davidson-Harley, nooit van gehoord. Plaats, naam en tijd, en 100 jaar later weet de hele wereld van hun bestaan. Al is de naam vaak afgekort tot Harley, het is een sleutel om over de hele wereld vrienden te maken. Vandaar dat u nu, dit alles op het net leest, zoiets konden de 2 oprichters nooit vermoed hebben..Een mooi begin, dat is het zeker, en dan na 10 jaar al de capaciteit hebben om duizenden motoren aan het leger te verkopen. Of was het voor hen toch ook een beetje geluk dat de eerste wereld oorlog de U.S.A meesleepte en ze er voor kozen Europa te helpen. Het zal zeker aan de naamsbekendheid hebben meegeholpen. Je zal toch een H.D. voorbij horen komen als aankondiging van de bevrijders, dat vergeet je je hele leven niet. Jammer dat er niet meer foto’s zijn uit die tijd, maar wie weet wat er nog gevonden word. Fotograferen was toen ook nieuw en nog niet door het grote publiek ontdekt.

Daarom is het al bijzonder dat er een foto van dat schuurtje is. Wat daarvoor heeft plaats gevonden is niet nauwkeurig opgetekend en dat is wel logisch, het was toen niet van belang. Sucher schrijft in zijn boek over de voorgeschiedenis. Zo zijn wij nu afhankelijk van wat toen en door wie is opgeschreven of gefotografeerd. Er is door de familie altijd beweerd dat ze geboren en getogen Amerikanen zijn, maar er zijn nu registraties dat ze als emigranten uit Engeland en Schotland hun weg naar de U.S.A. gevonden hebben. Maar dat maakt voor ons niets uit, het gaat om wat ze hebben weten te bereiken en dat is alleen maar mogelijk op de American Way. De eerste motor die ze gebouwd hebben is in een roeiboot uitgeprobeerd. Bekend en ook wereldberoemd geworden is De- Dion Bouton Fabrieken die rond 1900 al honderden auto’s en meer dan 3000 motorblokken in elkaar zetten voor andere Fabriekanten. Het De-Dion Bouton concept was al jaren beproefd en toegepast. Het is dan ook voor de hand liggend dat de twee oprichters van dat principe uitgingen vooral omdat een collega van hun de beschikking had over bouwtekeningen van de in Parijs geproduceerde motorblokken van De Dion Bouton . Arthur Davidson werkte al enige tijd als gietvormen maker en William S. Harley als monteur in een fietsen fabriek. Het was toen al gebruikelijk om fietsen van een motorblokje te voorzien en de tijdschriften en de vakliteratuur publiceerde elke ontwikkeling op dat gebied. Zo konden dus “die twee”zich goed oriënteren op deze markt en zagen toekomst in hun geëxperimenteer. Al kan je bij elk begin alle kanten op het is van het grootste belang dat je meteen de goede richting kiest. Vooral als de financiële middelen beperkt zijn kan je je geen doelloos experimenteren veroorloven. Harley en Davidson hebben op het juiste moment van elkaars interesse gebruik gemaakt en de hulp van de Duitse collega met de De-Dion tekeningen zal een aansporing geweest zijn. Niet alles zelf uit vinden maar verder gaan op een beproefd principe is wel de manier om later je eigen ideeën uit te proberen. Door de negatieve ervaringen met de fiets met motor zijn ze al snel op heet idee gekomen om een motorfiets frame te maken. Vooral de voorvork was het zwakke punt, en ook de wielnaven, beide niet berekend op gewicht en snelheid. Een sterk en betrouwbaar frame maken rondom het motorblok, was voor hen een eerste vereiste om een verkoopbaar product van hun idee te maken. Al was de techniek van De-Dion viertakt al jaren bekend, alles aan de 1903 H.D. is opnieuw ontworpen, overdacht, getest en toen gebouwd. Geen in elkaar geknutselde fiets met een motor maar een “échte” motorfiets. Als je hem op schaal 1 : 1 kon bekijken dan zou je verbaasd zijn over de zorg die er aan besteed is en het is niet voor niets dat hij een plaats in een museum waard is. Het duurde dan ook niet lang of H.D. deed mee in de motor markt ondanks dat er al velen actief waren. Wat wel vreemd is, is dat de cilinder en kop er uit zien als was het een tweetakt. Waar zitten de kleppen? Jammer van de summiere afbeeldingen en meestal van de linkerkant. We zijn het onderdelenboek van 1909 ingedoken en daar op zoek gegaan naar de verborgen techniek. Het staat er nog net in die De-Dion techniek. Niets geheimzinnigs aan, maar juist heel simpel. De inlaat is een atmosferische klep. Zo wordt de klep geopend als er onderdruk in de cilinder is. De buitenlucht wordt zo de cilinder in gezogen, uiteraard via de carburateur, en zo gauw de zuiger omhoog gaat sluit de klep zich. De compressieslag verloopt verder normaal. Een lichte veer is al voldoende voor de inlaatklep en dat is een groot verschil met de uitlaatklep. De uitlaatklep wordt door de nokkenas bediend en dat is dwingend, niet atmosferisch. Er zal altijd druk in de cilinder zijn als de uitlaatklep open moet gaan. Dat is voor het onderste dode punt van de zuiger. Te weinig om nog nuttig te zijn voor de zuiger beweging, en zo is het beter om de uitlaat te openen voor het onderste dode punt. De weerstand die de motor ondervindt tijdens de inlaatslag maakt de motor zo zuinig en vandaar dat er een Economy Run mee gewonnen is. Dat was maar 1 keer maar voldoende om te winnen en zorgde voor de nodige publiciteit. Dat was toen van het grootste belang: bekend worden onder het grote publiek. Meedoen aan wedstrijden, maakt niet uit wat, als je maar wint. Zo wordt er door anderen reclame gemaakt. Maar er is meer te zien in dat onderdelen boek. Hoe is de drijfstang lagering en de opbouw van de krukas? Is er al een oliepomp? Er is genoeg afgebeeld om een idee te krijgen hoe het in dat blok er uit moet hebben gezien. Niet alleen de afbeeldingen en de omschrijving staan erin maar ook de prijzen staan erin. Altijd al veel informatie te vinden in die onderdelen boeken. Welk onderdeel waar en wanneer en tot welk bouwjaar het gebruikt is. Het enige nadeel van een ouder onderdelenboek is de afbeeldings maatstaf. Die is er niet en de grootte van een onderdeel is daarom haast niet in te schatten of te vergelijken. Later is dat verbeterd door de tekentechniek en de open gewerkte onderdelen geven de juiste plaats aan en in de juiste verhoudingen. Deze onderdelen boeken en nog meer literatuur is nog steeds te koop.

geschreven door J.v.A.